2005.

Zlostavljanje u službi

Datum kreiranja: 11 mart 2005

Centar za prava manjina je podneo krivičnu prijavu protiv N.N. policajaca iz OUP Savski venac iz Beograda zbog krivičnog dela zlostave u službi iz člana.66. i krivičnog dela nanošenja lakših telesnih povreda iz člana 54. Krivičnog zakona Srbije.

Dana 25.01.2005. godine, maloletni petnaestogodišnji dečak romske nacionalnosti E.DZ., je ispred diskoteke “Stefan Braun”, na uglu ulica Nemanjine i Sarajevske, pronalazio posetiocima mesta za parking i tako zarađivao za sebe i svoju porodicu. To veče, oko 21h, 4-5 policajaca u uniformi iz OUP-a Savski venac, u belom službenom džipu, pozvala su oštećenog da dođe. On je prišao kolima i oni su ga pitali da li ima ličnu kartu. Kada je odgovorio da nema, uzeli su mu lične podatke a zatim su preko “toki-vokija” proverom ustanovili da nije bio privođen niti kažnjavan. Po izvršenoj proveri rekli su mu da uđe u automobil, što je oštećeni i učinio i nakon ispitivanja jedan od policajaca ga je udario šakom u predelu grudi. Ispitivali su ga šta on tu radi i udarili u službenom automobilu, a zatim su ga odvezli u postorije OUP Savski venac gde su ga zadržali oko 42 časa bez znanja njegovih roditelja. Po privođenju vezali su ga lisicama za radijator, a onda su ga nakon pola sata odvezali, vređali na nacionalnoj osnovi i tukli. Službena lica, 2-3 pripadnika OUP-a Savski venac, su ga prvo šutirala tako da je oštećeni od siline udaraca pao na pod a oni su zatim nastavili da ga šutiraju svuda po telu i glavi. Nakon nemilosrdnog maltretiranja, službena lica su oštećenog odvela u ćeliju gde su ga držali zatvorenog jos dve noći. Sledećeg dana, 26.01.2005., jedan od inspektora je E.DZ. terao da prizna da krade i tom prilikom mu je oduzeo 1150 dinara i pertle od patika, nakon čega je 27.01.2005. oko 15-16h pušten kući.

Usled pregleda, koji je obavljen u Urgentnom centru, 28.01.2005., doktori su ustanovili da je maloletni E.DZ. zadobio lakše telesne povrede.

Centar za prava manjina izražava veliku zabrinutost zbog protivpravnog postupanja službenih lica zaposlenih u okviru MUP-a Republike Srbije i apeluje na državne organe da ubuduće spreče ovakve incidente.

 

Nasilje nad Romima u Požeškoj ulici

Datum kreiranja: 16 mart 2005

Centar za prava manjina je 15.03.2005. godine podneo krivičnu prijavu protiv B. L. iz Beograda i grupe N.N. lica zbog krivičnog dela izazivanje nacionalne, rasne i verske mržnje, razdora ili netrpeljivosti iz člana 134. stav 2. Krivicnog zakona Srbije.

U noći izmedju 13. i 14. februara 2005. godine, grupa mladića je u više navrata ugrožavela bezbednost 4 romske porodice sa trinaestoro maloletne dece u Požeškoj ulici. Oni su vikali i pretili kako će zapaliti kuću i pobiti sve stanare u njoj, psujući i vređajući ih na nacionalnoj osnovi. Oko dva časa posle ponoći, jedan od mladića B.L. je ušao u dvorište kuće držeći kamen u rukama, preteći da će ih pobiti i iseliti odatle. Ove porodice su često meta napada grupa mladića koje uveče, uglavnom vikendom, nakon izlazaka prolaze pored njihove kuće i ugrozavaju njihovu sigurnost, sa čime je upoznat i OUP Čukarica. Usled ovakvih napada koji traju vec nekoliko godina, članovi ovih porodica žive u objektivnom postojećem strahu za svoju bezbednost.

Centar za prava manjina apeluje na nadležne državne organe Republike Srbije da u slučajevima nasilja nad Romima reaguje adekvatno i pravovremeno u cilju sprečavanja širenja nasilja i rasističkih ispada prema Romima.

 

Apel Nacionalnoog saveta romske nacionalne manjine i grupe nevladinih organizacija

Datum kreiranja: 07 april 2005

Nacionalni savet romske nacionalne manjine:

Centar za prava manjina, Romski ženski centar »Bibija«, Romski informativni centar, Građanske Inicijative, Humanitarno udruženje »Romsko srce«, Ženski prostor, Društvo Roma Obrenovac, Grupa 484, Centar za humane resurse, Centar za interaktivnu pedagogoju, Romski centar za žene i decu DAE, Romski centar za demokratiju, Romski edukativni centar, Udruženje Roma Bair, Društvo Rom Valjevo, Društvo romske omladine Valjevo, Humanitarni centar Rom, Društvo Roma Marakana, Romski radio Točak, Dečiji centar »Mali princ«, Ženski Romski centar »Srce«, Romski centar za prava deteta, Udruženje Romskih studenata, Centar za afirmaciju i integraciju Romske zajednice, Deciji Romski centar, YU Rom centar

Nacionalni savet romske nacinalne manjne, i grupa nevladinih organizacija pozdravlja usvajanje akcionih planova od strane Vlade Srbije za poboljšanje položaja Roma u obrazovanju, stanovanju, zdravstvu i zapošljavaju ali i upozorava da bez prethodnog obezbeđenja prijave prebivališta Romima u nelegalnim naseljima ne može doći do njihove uspešne implementacije.

Romi koji žive u nelegalnim naseljima i nemaju prijavljeno prebivalište ne mogu ostvarivati osnovna ljudska prava kao što su pravo na zdravstvenu i socijalnu zaštitu, pravo na rad i pravo na obrazovanje. Zakoni koji regulišu ova prava omogućavaju njihovo ostvarivanje samo na osnovu prijavljenog prebivališta. Prilikom prijavljivanja prebivališta i boravišta od građana se traži na uvid ugovor o korišćenju stana, vlasnički list, ili ugovor o podstanarskom odnosu.

Zbog ovog problema veliki broj Roma iz nelegalnih naselja ne poseduje zdravstvene knjižice i ne ostvaruje socijalnu zaštitu a deca nisu upisana u škole. Posebno su pogođeni žene trudnice i deca kojima se ne može izdati zdravstvena knjižica zbog nedostatka prijave prebivališta. Ovaj problem je uglavom izražen u Beogradu s obzirom da su se socijalno ugroženi raseljeni Romi sa Kosova i Romi iz južnih krajeva Srbije naselili u nelegalnim naseljima ovog grada. U ovoj populaciji najbrojniji su raseljeni Romi sa Kosova kojima nije obezbeđen smeštaj u kolektivnim centrima. S obzirom da nisu imali novac da plate stanarinu ili kupe stan, bili su prinuđeni da sami nelegalno grade barake od lima, kartona i najlona. Pored raseljenih Roma sa Kosova medju njima ima i Roma koji su došli iz nerazvijenih opština na jugu Srbije i ne žive u njima već dugi niz godina niti tamo imaju mogućnost boravka, rada i smeštaja.

Nacionalni savet romske nacionalne manjine i grupa nevladinih organizacija apeluju na Vladu Srbije da omogući prijavu prebivališta Romima bez legalnog osnova stanovanja i na taj način im omogući ostvarivanje osnovnih ljudskih prava.

 

Sistemska diskriminacija Roma u Srbiji

Datum kreiranja: 08 jun 2005

Centar za prava manjina upozorava da su Romi u Srbiji žrtve sistemske diskriminacije u ostvarivanju osnovnih ljudskih prava. Propisi koji regulišu ostvarivanje prava na zdravstvenu i socijalnu zaštitu, zapošljavanje i obrazovanje, uslovljavaju ova prava prethodnom prijavom prebivališta. Ministarstvo unutrašnjih poslova zahteva legalan osnov stanovanja za prijavu prebivališta zbog cega veliki broj Roma koji živi u nelegalnim naseljima ne ostvaruje osnovna ljudska prava. Praksa pokazuje da se na ovaj nacin pripadnicima romske nacionalnosti u najvecoj meri onemugucava pristup osnovnim ljudskih pravima i zbog toga se može reci da se radi o sistemskoj diskriminaciji.

Ovaj problem je uglavom izražen u Beogradu s obzirom da su se socijalno ugroženi raseljeni Romi sa Kosova i Romi iz južnih krajeva Srbije naselili u nelegalnim naseljima ovog grada. U ovoj populaciji najbrojniji su raseljeni Romi sa Kosova kojima nije obezbeden smeštaj u kolektivnim centrima. S obzirom da nisu imali novac da plate stanarinu ili kupe stan, bili su prinudeni da sami nelegalno grade barake od lima, kartona i najlona. Pored raseljenih Roma sa Kosova medju njima ima i Roma koji su došli iz nerazvijenih opština na jugu Srbije i ne žive u njima vec dugi niz godina niti tamo imaju mogucnost boravka, rada i smeštaja.

Prema postojecem zakonu o prebivalištu nije neophodan legalan osnov stanovanja što pokazuje i praksa iz prethodnih godina kada je osnovu faktickog stanja bilo omoguceno prijavljivanje prebivališta i bez legalnog osnova stanovanju. Medutim ovakva praksa se više ne primenjuje.

Vlada Srbije treba hitno da omoguci prijavljivanje prebivališta licima bez legalnog osnova stanovanja na osnovu fakticnog stanja i na taj nacin prekine sistemsku diskriminaciju Roma.

Centar za prava manjina je od janura 2005. godine, istražio 94 slucaja protivpravnog postupanja policije, diskriminacije i napada privatnih grupa i lica na Rome. Istraženi slucajevi pokazuju da policijski službenici veoma cesto vredaju nacionalnu pripadnost Roma. U slucajevima rasistickih incidenata, policija se ponaša pasivno, zbog cega dolazi i do tragicnih posledica. Prodavci na ulici su veoma cesto meta napada pripadnika "skinheads" pokreta. Meta napada nasilnika i rasista su cesto i domovi i naselja Roma. Pored toga cesti su slucajevi i nasilja u školama.

Država treba aktivnije da se ukljuci u borbu protiv rasizma i zbog toga je neophodno da hitno donese Zakon protiv diskriminacije.

 

Apel protiv rasističkih protesta

Datum kreiranja: 12 jul 2005

Centar za prava manjina i Fond za humanitarno pravo apeluju na Ministarstvo unutrašnjih poslova da spreči dalje održavanje rasističkih skupova na Novom Beogradu u ulici Jurija Gargarina. Grupa građana je od 10. jula odlučila da organizuje svakodnevne proteste zbog odluke Gradske uprave Beograda da u naselju Dr Ivana Ribara postavi kontejnere u kojima će privremeno biti naseljeni Romi. Okupljeni građani izjavljuju da ne žele Rome nazivajući ih čergarima i prete da će svako veče provoditi na ulici dok se odluka gradske uprave ne promeni. U Beogradu su i ranije organizovani slični protesti u Malom Mokrom Lugu i Zemunu zbog plana Skupštine grada, da izgradi socijalne stanove u kojima je trebalo da se nasele socijalno ugroženi Romi. Na ovim skupovima su se čule i rasističke parole. Ovog puta nekoliko građana umotanih u srpsku zastavu paradiralo je ulicom Jurija Gargarina.

Ovim protestima se razvija strah i osećaj nesigurnosti kod građana romske nacionalnosti. Protesti sa rasističkim sadržajem utiču na širenje nasilja i diskriminacije prema Romima.

Centar za prava manjina i Fond za humanitarno pravo podsećaju MUP Srbije da je prema čl. 9. Zakona o javnom okupljanju dužan da zabrani skupove koji izazivaju nacionalnu mržnju.

 

Eskalacija nacionalne netrpeljivosti

Datum kreiranja: 08 avgust 2005

Centar za prava manjina upozorava na opasnost eskalacije nacionalne netrpeljivosti prema Romima s obzirom da su prostesti nastavljeni iako su gradske vlasti odustale da postave kontejnere u naselju Dr Ivana Ribara. U poslednjih 10. dana dogodila su se dva slučaja pokušaja spaljivanja romskih naselja bacanjem flaša sa zapaljivom materijom u naseljema na Tošinom bunaru i Bežanijskoj kosi. U romskom naselju Tošin bunar, 30. jula, oko 21 časova uveče, četiri nepoznata mladića su bacilla četiri flaše sa zapaljivom materijom u pravcu romskih kuča. S obzirom da su stanovnici odmah reagovali a flaše nisu pogodile kuće, nije pričinjena šteta i niko nije povređen. Grupa nepoznatih počinioca je 1. avgusta, oko 22. časa, bacila flaše za zapaljivom materijom u pravcu kuća u romskom naselju na Bežanijskoj Kosi i tom prilikom su zapalili krov kuće u kojoj žive dve porodice. Niko nije povređen ni u ovom drugom slučaju jer su stanari kuće brzo ugaslili požar. Policija je obaveštena za ove slučajeve.

Romska naselja na teritoriji Novog Beograda je u više navrata obilazila grupa nepoznatih mladića koja preti stanovnicima iseljavanjem i spaljivanjem i pri tom ih vređa na nacionalnoj osnovi i baca kamenice.

Demonstranti su u toku protesta prolazili kroz romsko naselje koje se nalazi u blizini ulice Dr Ivana Ribar gde se održavaju svakovdnevni protesti. Romi na Novom Beogradu su u konstantnom strahu od nasilja i zbog toga žene i deca retko izlaze iz kuća. S obzirom da je zbog protesta došle do promene odluke gradskih vlasti postoji opasnost da će se u budućnosti ovakvi protesti ponovo organizovati u mestima gde se planira izgradnja stambenih objekata za socijalno najugroženije među kojima su najbrojniji Romi.

Neosuđivanjem ovih protesta kao rasističkih od strane državnih organa i društvenih institucija stvaraju se uslovi za širenje ovakvih protesta i razvijanja sukoba širih razmera. Sloboda javnog okupljanja ne bi trebalo da podrazumeva stvaranje atmosfere straha kod grupe ljudi koja zbog svoje nacionalnosti mora da se krije u svojim kućama u vreme protesta.

 

Eskalacija nasilja prema Romima

Datum kreiranja: 01 septembar 2005

Opština Vračar je uz saradnju radnika MUP-a, 31. avgusta pokušala protivpravno, bez rešenja o iseljenju, da prinudno iseli sedam romskih porodica iz baraka u Šumatovačkoj br.124a. Prema tvrdnjama stanovnika ovih baraka, dana 25. avgusta, uniformisani policajac Vlada Jovanović je legitimisao i popisao sve punoletne stanovnike ove barake i zapretio da će ih prinudno iseliti a decu smestiti u dom ako se ne isele do 31. avgusta. Dana 29. avgusta, oko 2 ujutro, dva nepoznata mladića su bacila dva molotovljeva koktela na ove barake. Jedan molotovljev koktel je bačen na krov barake a drugi ispod kombija koji se nalazio pored barake. Niko nije povređen jer su stanari brzo reagovali i pozvali policiju koja je ubrzo došla i izvršla uviđaj.

Opština Vračar nije usvojila i uručila rešenja o iseljenju sa obrazloženjem da je, dana 12. avgusta, doneto rešenje o rušenju montažnog objekta i da zbog njegove poslovne namene nije ni potrebno uručiti rešenje o iseljenju. Trideset devet Roma ,od kojih su većina deca, u ovom objektu žive nelegalno više od godinu dana i nemaju drugi smeštaj. Oni su prijavljeni u različitim beogradskim opštinama ali ne žive na adresi prebivališta. Nakon pokušaja iseljavanja, stanovnicima ovih baraka isključena je voda i struja.

Zahtev o opštem upravnom postupku, u slučaju administrativnog izvršenja, predviđa obavezno postojanje rešenja o iseljenju koje donosi opštinski organ. Rešenje mora biti uručeno strankama sa primerenim rokom za iseljenje. Kada rešenje ne sadrži rok za iseljenje, a u ovom slučaju rešenja nisu ni doneta, smatra se po zakonu da je rok za iseljenje 15 dana. Tek po proteku ovih rokova, kada rešenje o iseljenju postane izvršno, donosilac rešenja o iseljenju mora nakon toga doneti zaključak kojim se dozvoljava izvršenje rešenja o iseljenju. Administrativna izvršenja, podrazumevaju obavezno postojanje rešenja o iseljenju i zaključka o dozvoli izvršenja, a tek na osnovu zaključka kojim se izvršenje dozvoljava opštinski organ moze eventualno zatražiti asistenciju policije prilikom sprovođenja izvršenja, s tim da zakon predviđa da se izvršenje sprovodi na način koji dovodi do cilja a koji je najblaži za izvršenika.

Centar za prava manjina iniciraće pred sudom pokretanje postupaka radi utvrđivanja odgovornosti nadležnih u Opštini Vračar i ostalih učesnika ovog nelegalnog pokušaja iseljenja Roma.

Gradske vlasti su zbog svakodnevnih protesta građana sa Novog Beograda odlučili da u naselju Dr Ivan Ribar ne postave kontejnere za stanovanje za socijalno ugrožene Rome iz kartonskog naselja ispod “Gazele”. Nakon ovih protesta i ove odluke gradskih vlasti, znatno se povećao broj napada na Rome.

U poslednjih dva meseca bilo je četiri pokušaja spaljivanja romskih naselja u Beogradu od kojih dva na Bežanijskoj kosi dana 29. jula i 27. avgusta, Tošinom Bunaru 1. avgusta i ovaj poslednji slučaj 29. avgusta. CPM je od januara do septembra 2005. godine istražio 121 slučaj protivpravnog postupanja policije, nasilja od strane privatnih lica i diskriminacije. U Srbiji i pored brojnih apela nevladinih i međunarodnih organizacija, nije donet Zakon protiv diskriminacije.

Centar za prava manjina apluje na državne organe i međunarodne organizacije, Savet Evrope, OEBS i Evropsku Uniju da svojim angažovanjem spreče dalje eskalacije mržnje prema Romima u Srbiji.

 

Nasilje neonacista na Starom sajmištu

Datum kreiranja: 18 novembar 2005

Grupa od oko petnaestak nepoznatih mladića obučenih u crne jakne, kratko ošišanih je, 13. novembra 2005. oko 4:30 časova ujutru, brutalno napala stanovnike romskog naselja na Starom sajmištu. Mladići starosti oko dvadeset godina, naoružani šipkama i drvenim palicama, razbili su vrata i prozore na nekoliko baraka na samom ulazu u ovo romsko naselje. Dok su razbijali, pretili su da će ih sve zapaliti i pobiti, vređajući ih na nacionalnoj osnovi. U pokušaju bekstva, jedna od žena je želeći da žaštiti svoju decu, povredila ruku na staklu razbijenog prozora. Ekipa hitne pomoći je nakon incidenta, zbog zadobijenih povreda, povređenu odvezla u Urgentni centar. Dežurna ekipa iz SUP-a “Novi Beograd” je izvršila uviđaj pošto su napadači automobilom pobegli u nepoznatom pravcu.

Centar za prava manjina apeluje na državne organe da pronađe i kazni poličinioce ovog incidenta. Istraživanje CPM pokazuje da je u porastu broj nasilja nad pripadnicima romske manjine. Ovakvi incidenti ukazuju na nacionalnu, rasnu i versku netrpeljivost, kao i na potrebu veće angažovanosti državnih organa u rešavanju ovog i sličnih slučajeva.

 

partneri